ΓΚΟΓΚΕΣ, ΜΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΣΥΝΤΑΓΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ

          Οι γκόγκες είναι παραδοσιακό ζυμαρικό των ορεινών χωριών της Αργολίδος, ανάμεσα στα οποία και το δικό μας. Παρασκευάζονται από αγνά υλικά, τα οποία είναι αλεύρι, νερό και αλάτι και έχουν σχήμα κοντινό σε κυλινδρικό ή παραλληλόγραμμο μήκους 3-4 εκατοστών, ανάλογα με τον τρόπο παρασκευής. Το σχήμα αυτό προκύπτει γιατί κατά την παρασκευή τους, δημιουργούνται κυλινδρικά τμήματα πάχους παρόμοιου με το μήκος του μικρού δακτύλου, τα οποία κόβονται σε μήκος 3-4 εκατοστών και στη συνέχεια πιέζονται σύροντας το δάκτυλο στη μια τους πλευρά για να αρχίσει να διπλώνεται μοιάζοντας σαν κοχύλι. Μετά το βράσιμο και στράγγισμα, περιχύνονται με καυτό λάδι και τριμμένη μυζήθρα.

Είναι φαγητό που φτιάχνεται παραδοσιακά τις Απόκριες. Είναι διαθέσιμο και σερβίρεται από τις νοικοκυρές, σε όλα τα πατροπαράδοτα σπίτια του γραφικού ορεινού χωριού της Αργολίδος Αραχναίου.

Σίγουρα, η δοκιμή μπορεί να δελεάσει οποιοδήποτε "κυνηγό" της παραδοσιακής κουζίνας και των παραδοσιακών εθίμων.

ΠΕΤΡΟΧΤΙΣΤΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΦΟΥΡΝΟΣ ΣΤΟ ΑΡΑΧΝΑΙΟ

         Στο Αραχναίο όπως και σε πολλά χωριά της Αργολίδας σε κάθε αυλή υπάρχουν πετρόχτιστοι φούρνοι που η μυρωδιά του αχνιστού και αφράτου ψωμιού και η μοσχοβολιά του, απλώνεται σε όλη τη γειτονιά.Οι νοικοκυρές βάζουν όλη τους την τέχνη για το καλύτερο αποτέλεσμα, ιεροτελεστία ολόκληρη, για να φτιάξουν ευωδιαστό ψωμί και όλο το χωριό γεμίζει αρώματα!!Τα καρβέλια και οι πίτες είναι μοσχοβολιές αξέχαστες που θα μας κυνηγούν μια ζωή!!!

       Ο πετρόχτιστος παραδοσιακός φούρνος εκτός από την παρασκευή ψωμιού χρισιμοποιείται και για το ψήσιμο της τοπικής "σπεσιαλιτέ", την φημισμένη και γνωστή σε όλους μας  γκιόσα για την οποία μπορεί το χωριό μας άξια να παινεύεται. Η γκιόσα ψήνεται ολόκληρη για ώρες  σε σφραγισμένους ξυλόφουρνους υπό την φωτιά του πουρναριού, μέθοδος η οποία αποτελεί και  το μυστικό της επιτυχίας το οποίο δείχνουν να γνωρίζουν καλά οι Χελιώτες συντηρώντας επί αιώνες τη τέχνη του ψησίματος.

        Απ' όλα τα παραπάνω διαφαίνεται ότι η χρήση του παραδοσιακού φούρνου αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερηνότητας και του τρόπου ζωής των ανθρώπων της υπαίθρου ακόμα και στις μέρες μας.

         Κάποια πράγματα μένουν αναλοίωτα στον χρόνο και δύσκολα "παραχωρούν" τη θέση τους στα επιτεύγματα της σύγχρονης εποχής...

(Κείμενο:ΜΑΡΚΟΥ Κων/νος)

       

***ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2014***

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΟΝΥΜΦΩΝ-ΑΡΑΧΝΑΙΟ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑ 50'

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΦΟΝΤΟ ΤΟΝ ΑΓ. ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΕΤΟΣ 1953

ΑΡΑΧΝΑΙΟ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ, ΕΤΟΣ 1953:ΠΙΤΣΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΣΤΕΝΟΣ), Η ΣΥΖΥΓΟΣ ΤΟΥ ΤΡΙΜΠΟΝΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΚΑΙ Η ΚΌΡΗ ΤΟΥΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΓΑΜΗΛΙΟ ΓΛΕΝΤΙ-ΑΡΑΧΝΑΙΟ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΑΡΑΧΝΑΙΟΥ ΞΥΛΙΝΗ ΚΟΥΠΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΠΕΡΙΠΟΥ 80 ΧΡΟΝΩΝ

ΔΟΛΛΑΡΙΑ ΣΕ ΚΕΡΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΕΛΙΩΤΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

ΚΕΡΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΟΣ ΚΑΙ ΜΙΣΟΥ ΔΟΛΛΑΡΙΟΥ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970 "ΩΣ ΕΝΘΥΜΙΟ" ΑΠΟ ΧΕΛΙΩΤΕΣ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΑΝ ΚΑΙ ΖΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΑΛΛΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΠΑΨΑΝ ΝΑ ΠΟΝΟΥΝ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ

ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΟΤΙΤΣΑ

Το Αραχναίο (Χέλι)

Ποιο είναι εκείνο το χωριό
επάνω στα ουράνια
όπου την Αργολίδα μας
κοιτά με περηφάνεια

' Οπου τα παλληκάρια του
και τ΄όμορφα κορίτσια
μοιάζουν με λεβεντόκορμα
ωραία κυπαρίσσια

Κι οι έρημοι τσοπάνηδες
στα γιδοπρόβατά τους
μιζήθρες, γάλα και τυριά
φτιάχνουν στα μαντριά τους

Στου Μουσταφά τα χειμαδιά
τσοπαναραίοι χειμάζουν
στα Φράκια και στον Πηλιαρό
νέοι συμπεθεριάζουν

Οι παλαιοί του άνθρωποι
τις πέτρες του οργώνουν
και στ΄Αραχναίου τις κορφές
ψωμί, καπνά, μαζώνουν.

Ιωάννης Κοτίτσας
Τολό 6-5-1978

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ "ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗ"

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1930
ΑΡΑΧΝΑΙΟ (ΣΕΛ. 386)

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ "ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΓΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ"

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΥΛΟΣ ΔΡΑΝΔΑΚΗΣ
ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1926

ΑΡΑΧΝΑΙΟ (ΣΕΛ. 337)

ΜΟΝΗ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:29-12-2013

ΑΡΑΧΝΑΙΟ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ, ΕΝΑΣ ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ!

  Το χωριό μας αποτελεί έναν ξεχωριστό προορισμό, ο οποίος «προβάλλει» θα μπορούσε να πει κανείς την γραφικότητα, την ορεινή ομορφιά και την παράδοση. Το τρίπτυχο αυτό καθιστά τον τόπο αυτό «ιδιαίτερο» -όχι μόνο για εμάς οι οποίοι έχουμε ως τόπο καταγωγής  το Αραχναίο (Χέλι όπως μπορεί να το γνωρίζουν οι πιο πολλοί)-αλλά και για όσους  έχουν επισκεφθεί το χωριό μας καθώς η φιλοξενία των κατοίκων είναι μοναδική!

  Το Αραχναίο γεωγραφικά βρίσκεται στο κεντρικό και βόρειο τμήμα του Ν. Αργολίδας κοντά στα σύνορα με τον Ν. Κορινθίας, «λαγουμιάζει» ανάμεσα σε δύο ογκώδεις οροσειρές, της Τραπεζώνας στα βορεινά του (1137μ) και του Αραχναίου Όρους στο νότο του (1199μ) και είναι χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 600 μέτρων. Απέχει 28 χλμ από το Άργος, 31 χλμ από το Ναύπλιο, 50 χλμ από την Κόρινθο και 119 χλμ από την Αθήνα.

                    ΑΡΑΧΝΑΙΟ (ΧΕΛΙ) ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ  

Σε μια αναδρομή στο παρελθόν θα δούμε ότι κατά το έτος  1834 (σύμφωνα με το ΦΕΚ 19^Α/ 07-06-1834) ο οικισμός  Χέλι αποτελεί έδρα του Δήμου Αραχναίου, ο οποίος περιελάμβανε και την Μονή Ταλαντίου, μέχρι και το έτος 1840 κατά το οποίο ο Δήμος καταργείται και ο οικισμός Χέλι αποσπάται στο Δήμο Μιδέας (ΦΕΚ 22^Α/18-12-1840). Το έτος 1912 αποσπάται από το Δήμο Μιδέας  και ορίζεται ως έδρα κοινότητας (ΦΕΚ 262^Α/31-08-2012), ενώ το έτος 1915 μετονομάζεται σε Αραχναίο παίρνοντας το όνομά του από το ομώνυμο όρος (ΦΕΚ 273^Α/11-08-1915). Το 1961 στην κοινότητα Αραχναίου προσαρτάται και ο οικισμός Αμαριανός. Το έτος 1997 η κοινότητα  Αραχναίου καταργείται και προσαρτάται στο Δήμο Μιδέας (ΦΕΚ 244^Α/04-12-1997), ενώ από το έτος 2010 με την εφαρμογή του σχεδίου «Καλλικράτης» και με την κατάργηση του Δήμου Μιδέας  ανήκει στον Δήμο Ναυπλιέων (ΦΕΚ  87^Α/07-06-2010) και αποτελεί το πιο ορεινό χωριό -Δημοτική Ενότητα. Από ιστορικής-αρχαιολογικής  απόψεως  θα πρέπει να αναφερθεί ότι  στην κορυφή του Όρους Αραχναίου (Σαπυσελάτων όπως αναφέρεται στα «Κορινθιακά» του Παυσανία) υπήρχαν κατά την αρχαιότητα Φρυκτωρίες δηλαδή σταθμοί αναμετάδοσης φωτεινών σημάτων απ’ όπου μεταδόθηκε στις Μυκήνες το μήνυμα για την άλωση της Τροίας-«Εάλω η Τροία» καθώς και βωμοί του Δία και της Ήρας. Το γεγονός  αυτό καταμαρτυρούν πέρα από τις αναφορές του Παυσανία και οι πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες  οι οποίες έφεραν στο φως πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων Μυκηναϊκής Περιόδου όπως  ψευδόστομους αμφορείς, λίθινα σφονδύλια, σφραγιδόλιθους, θραύσματα πήλινων ειδωλίων κ.α και  τα οποία προσθέτουν σημαντικά στοιχεία στη μελέτη του Μυκηναϊκού Πολιτισμού.

     Φεύγοντας από την αρχαιότητα και φθάνοντας πλέον  στον Μεσαίωνα  παρατηρούμε ότι και αυτή η εποχή έχει αφήσει στο χωριό μας το δικό της στίγμα. Στην τοποθεσία αυχένας  «Σκούντι» - Αραχναίου σε μικρό βραχώδες ύψωμα  «στέφεται» το φρούριο το οποίο φέρει την ονομασία Γκύκλος. Το περιμετρικό τείχος του φρουρίου είναι πάχους 1,80 μέτρων  και χρησιμοποιείται η  τεχνοτροπία ξηρολιθοδομής από ευμεγέθεις λίθους. Το τείχος διατηρείται σε καλή κατάσταση ακόμα και σε ύψος  4 μέτρων. Το συγκεκριμένο φρούριο είχε προορισμό κατά την εποχή των πολέμων των  Φράγκων κατά του Σγουρού  να ελέγχει τις οδεύσεις στην γύρω περιοχή.       

            

    

ΦΡΟΥΡΙΟ ΓΚΥΚΛΟΣ

     Αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του χωριού μας αποτελεί και η Παλαιά Μονή Ταλαντίου (Μετόχι) η οποία σύμφωνα με τα τυπολογικά και μορφολογικά στοιχεία τοποθετείται χρονικά στο μεταίχμιο του 14^ου και 15^ου αιώνα. Το καθολικό της Μονής ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του ψευδοσταυρεπίστεγου με τρουλοκαμάρα.Το παρεκκλήσι είναι ναός σταυρεπίστεγος. Στο εσωτερικό ο ναός διατηρεί αποσπασματικά τοιχογραφίες πρώιμης μεταβυζαντινής περιόδου. Σύμφωνα με το ΦΕΚ 473/17-12-1962 κηρύσσεται σε αρχαιολογικό χώρο ενώ με το ΦΕΚ 756/15-06-2001 κηρύσσεται σε αρχαιολογικό μνημείο το εμπίπτει στις διατάξεις του αρθ. 2 του ΚΝ 5351/32 «Περί αρχαιοτήτων».

                 ΠΑΛΑΙΑ ΜΟΝΗ ΤΑΛΑΝΤΙΟΥ

                                                       

   Το 1761 πιθανές προστριβές με τους κατοίκους του χωριού ανάγκασαν  τους μοναχούς να εγκαταλείψουν την Παλαιά Μονή και να χτίσουν την Νέα Μονή Ταλαντίου (Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου). Η Νέα Μονή έχει την μορφή παραλληλόγραμμου και χαρακτηρίζεται μονόκλιτος σταυρεπίστεγος ως προς την αρχιτεκτονική της. Η Νέα Μονή Ταλαντίου υπάγεται διοικητικά στην Μονή Καρακαλά. Λειτουργούσε κανονικά μέχρι την κατοχή, ενώ από τότε έως και σήμερα δεν κατοικείται από μοναχούς. Εορτάζει κάθε 15 Αυγούστου όπου συρρέει πλήθος κόσμου απ’ όλη την Αργολίδα για ευλαβικό προσκύνημα.

                     ΝΕΑ ΜΟΝΗ ΤΑΛΑΝΤΙΟΥ

     Εκτός από ιδιαίτερης ιστορικής σημασίας  ο τόπος μας χαρακτηρίζεται και από φυσικό πλούτο και ομορφιά την οποία προσδίδει τόσο «το πράσινο του τοπίου» όσο και η παραδοσιακή αρχιτεκτονική του χωριού. Εικόνες  όπως τα πετρόχτιστα μαγγανοπήγαδα, οι γούρνες, οι παραδοσιακοί φούρνοι, τα πεζούλια, τα στενά δρομάκια, τα κεραμίδια στις σκεπές η κληματαριά στην αυλή κ.α… «αντιστέκονται» στο πέρασμα του χρόνου προσφέροντας στον τόπο μας ιδιαίτερα στοιχεία γραφικότητας και παράδοσης.

   Κάνοντας λόγο για φυσική ομορφιά θα ήταν αδύνατο να μην αναφερθούμε στο Φαράγγι του «Καραμπαμπά» το οποίο βρίσκεται Νοτιοδυτικά του χωριού. Δεν χρειάζονται ειδικές περιγραφές καθώς η εικόνα μιλά από μόνη της, αυτό το οποίο όμως είναι άξιο λόγου είναι το ότι η ευρύτερη περιοχή του φαραγγιού έχει χαρακτηριστεί  ως  μόνιμο καταφύγιο ζώων (άγριας ζωής) σύμφωνα με το ΦΕΚ 341/12-06-1981.

                        ΦΑΡΑΓΓΙ ΚΑΡΑΜΠΑΜΠΑ

      

    Απ’ όλα τα παραπάνω διαφαίνεται ότι το Αραχναίο είναι ένας τόπος σπουδαίου ιστορικού ενδιαφέροντος, ο οποίος εκτός των άλλων αναδεικνύει την γραφικότητα και την ορεινή άγρια ομορφιά. Μία  επίσκεψη στο χωριό μας  θα σας δώσει την ευκαιρία να το  γνωρίσετε αποκτώντας μοναδικές εμπειρίες καθώς και να το αναδείξετε-κάθε τόπος έχει ανάγκη από ανθρώπους που να πιστεύουν σ’ αυτόν.

ΚΕΙΜΕΝΟ:ΜΑΡΚΟΥ Κωνσταντίνος

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΜΕ ΥΓΕΙΑ, ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΕΥΤΥΧΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!

ΚΛΕΦΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΜΕ ΤΟΝ ΛΥΓΚΟ ΤΟΝ ΑΡΧΙΛΗΣΤΗ

                                                                                             ΛΗΣΤΕΣ 1880

Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους – ιδιαίτερα την εποχή της βάρβαρης ξενοκρατίας - στη συνείδηση των Ελλήνων εξέχουσα θέση πήραν οι ληστές, που ζούσαν όπως και οι κλέφτες επί τουρκοκρατίας. Είναι μια εποχή που δεν στιχουργούνται κλέφτικα τραγούδια. Όμως, ο λαός θέλοντας να διαφημίσει κατορθώματα ληστών πήρε στίχους από γνωστά κλέφτικα ή και ολόκληρα τραγούδια και τα προσάρμοση αναλόγως.

Ονομαστός ήταν ο Λύγκος, που έδρασε στα μέσα του 19^ου αιώνα. Στο τραγούδι που ακολουθεί το όνομα του Λύγκου αντικατέστησε το όνομα κάποιου κλέφτη επί τουρκοκρατίας:

Μην τον είδατε, τον απαντήσατε

το Λύγκο το λεβέντη, τον αρχιληστή;

-Χτες τον είδαμε, τον απαντήσαμε

σ' ενού πασά τη στάνη, που 'τρωε κι έπινε,

αρνιά και γουρνοπούλες τον ταίζανε

πεντέξι βλαχοπούλες τον κερνάγανε,

κι μικρότερη τον κουβέντιαζε

-για δεν παντρεύεσαι, να πάρεις βλαχοπούλα

σαν κι εμένανε και σαν την αδερφή μου.

                                              (Λαογραφία Δ' 63, 6)